Bakanlığımıza intikal eden muhtelif şikayetlerde üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde
bozulabilen tarım ve gıda ürünleri arasında yer alan sebze ve meyvelerin konu olduğu ticari ilişkilerde
azami ödeme sürelerine uyulmadığı, mevzuata aykırı şekilde prim ve bedel alındığı ve iade işlemi
yapıldığı yönünde iddialar yer almaktadır.
6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun üretici, tedarikçi ve perakende
işletmeler arasındaki ticari ilişkilerden kaynaklanan ödemeleri düzenleyen “Ödeme süresi” başlıklı 7 nci
maddesinin ikinci fıkrası “Üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda
ürünlerine ilişkin ödemelerin süresi; alacaklının küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da
alacaklının orta, borçlunun büyük ölçekli olması durumunda otuz, diğer durumlarda kırk beş günü
geçemez.” hükmünü amirdir. Öte yandan mezkûr Kanunun “Tedarik zincirinde haksız ticari uygulamalar”
başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ilişkilerde
taraflardan birinin diğer tarafın ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini
azaltan veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına sebep olan faaliyetler
haksız ticari uygulama olarak tanımlanmış ve haksız ticari uygulamalarda bulunulması yasaklanmıştır.
Bununla birlikte 6585 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Perakende Ticarette Uygulanacak İlke
ve Kurallar Hakkında Yönetmeliğin “Tedarik zincirinde haksız ticari uygulamalar” başlıklı 4 üncü
maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “d) Aktivite, reklam, dergi, anons ve benzeri şekillerde
tanıtım hizmeti veya teşhir ünitelerinde özel konumlandırma hizmeti gibi ürün talebini doğrudan etkileyen
herhangi bir hizmet vermediği ve verdiği hizmetin türü, süresi ve/veya sayısını ve hizmet bedelinin tutar
ya da oranını sözleşmede belirtmediği halde prim ve bedel almak veyahut mağaza açılışı ve tadilatı, ciro
açığı, banka ve kredi kartı katılım bedeli ve başka adlar altında prim ve bedel almak.” ve aynı maddenin
üçüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan “ç) 12/C maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hızlı tüketim
malları (fiyatı tarifeyle belirlenen ürünler) hariç olmak üzere üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde
bozulabilen tarım ve gıda ürünlerini tesliminden veya mülkiyetinin devrinden sonra satılamadığı
gerekçesiyle iade etmek.” fiilleri haksız ticari uygulama olarak nitelendirilerek yasaklanmıştır.
Diğer yandan, sebze ve meyve ticaretini düzenleyen 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz
ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 5 inci
maddesinin yedinci fıkrasında, teslim alınan malların satış bedeli ile satın alınan malların alış bedelinden
kanuni kesintiler dışında başka bir kesinti yapılması yasaklanmıştır.
5957 sayılı Kanuna istinaden yürürlüğe konulan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri
Hakkında Yönetmeliğin 34 üncü maddesinin on birinci fıkrasında da toptan veya perakende satmak
üzere üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccardan mal satın alanların, satın alınan malların alış
bedelinden kanuni kesintiler dışında reklâm, stant, zayi ve diğer gerekçelerle herhangi bir kesinti
yapamayacağı; on ikinci fıkrasında da toptan veya perakende satmak üzere mal satın alanların, satın
aldığı malların bedelini ilgili mevzuatla öngörülen süre içinde ilgililere ödemek zorunda olduğu hükmü
yer almaktadır.
Bu itibarla, sebze ve meyve ticaretinin konu olduğu ticari ilişkilerde 6585 sayılı Kanun, 5957
sayılı Kanun ve anılan Kanunların ikincil mevzuatları kapsamında idari yaptırımla karşılaşılmaması için,
tedarik zincirinde haksız ticari uygulama olarak nitelendirilebilecek davranışlardan kaçınılması,
ödemelerin anılan Kanunlarda öngörülen azami sürelere uyularak gerçekleştirilmesi ve bu minvalde
gereken dikkat ve hassasiyetin gösterilmesi talep edilmektedir
