Serbest Bölgenin Tanımı

Serbest Bölgeler bulundukları ülkenin siyasi sınırları içinde yer alan fakat dış ticaret, vergi ve gümrük mevzuatı açısından gümrük hattı dışında sayılan bölgelerdir. Serbest Bölgelerde sinai ve ticari faaliyetler için ülkede sağlanandan daha geniş muafiyet ve teşvikler tanınır. Türkiye’de Serbest Bölgeler Türkiye Gümrük Bölgesi’nin parçası olmakla beraber;

Serbest Dolaşımda olmayan herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmadığı; gümrük vergisi, ticaret ve kambiyo uygulamaları bakımından Türkiye gümrük bölgesi dışında kabul edildiği ;
Serbest dolaşımdaki eşyanın ise, çıkış rejimi hükümlerine tabi tutularak konulduğu yerlerdir.
Ülkemizde temel olarak ihracata dayalı yatırım ve üretimi teşvik etmek amacıyla 1987 yılından bu yana Akdeniz kıyısında,  Mersin,  Antalya ve Adana-Yumurtalık Serbest Bölgeleri, Ege Bölgesinde Ege (İzmir), Denizli  ve İzmir Serbest Bölgeleri, Marmara Bölgesinde, İstanbul Atatürk Havalimanı, İstanbul Endüstri ve Ticaret, İstanbul Trakya, Avrupa, Kocaeli, Tübitak- Mam Teknoloji ve Bursa Serbest Bölgeleri, Karadeniz kıyısında, Trabzon, Rize ve Samsun Serbest Bölgeleri, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Mardin ve Gaziantep Serbest Bölgeleri, İç Anadolu Bölgesinde, Kayseri Serbest Bölgesi faaliyete geçmiştir.


Serbest Bölgelerin Kuruluş Amaçları

Serbest Bölgeler yabancı sermaye yatırımlarını ve dış ticareti arttırmak, yerli üreticilerin dünya piyasalarındaki fiyattan girdi temin etmelerini sağlayarak uluslararası rekabet güçlerine katkıda bulunmak, ihracata dönük sanayilerin gelişmesini teşvik ederek ihracatı arttırmak, döviz girişini arttırmak, yeni iş imkanları yaratarak istihdam sorununun çözümüne yardımcı olmak, gelişmiş üretim ve yönetim tekniklerinin yurtdışından getirilmesiyle ekonomik standartları yükseltmek amacıyla kurulurlar.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu

Madde 1. Bu kanun, Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi arttırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli bir şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret imkanlarından daha fazla yaralanmak üzere, Serbest Bölgelerin kurulması, yer ve sınırlarının tayini, yönetimi ,faaliyet konularının belirlenmesi, işletilmesi, bölgelerdeki yapı ve tesislerin teşkili ile ilgili hususları kapsar.


Serbest Bölgelerin Ülke Ekonomisine Katkıları

Serbest Bölgedeki üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere, iç pazardan ihraç edilen ham madde, yarı işlenmiş ve
mamul mallarla ülke üretiminin artmasına katkıda bulunur.

Sağladıkları avantajlarla ülke ihracatını ve döviz girdisini arttırır.

İthal girdi kullanarak üretim yapan yerli firmalara gümrük vergisiz ve KDV’siz mal giriş imkanı sağlayarak, yurt dışındaki rakipleriyle aynı şartlarda üretim yapma olanağı yaratır.

Ülkede kullanılması düşünülen yeni ticari ve ekonomik politikaların denenebilmesini temin eder.

Yabancı Sermayeli firmaların, risk faktörünün düşük, karlılığın yüksek olduğu Serbest Bölgelere yatırım yapmalarını teşvik eder. Böylece  yeni teknolojilerin girmesini hızlandırır.

Serbest Bölgede yarattığı doğrudan istihdamın yanında, bölgedeki üretim ve ticari faaliyetlerle ülke içindeki diğer faaliyetlere etki ederek dolaylı istihdam yaratır.

Büyük partiler halinde Serbest Bölgeye getirilen malların gerektiğinde küçük partiler halinde ithal edilmesini sağlayarak üretim maliyetlerini düşürür.


Serbest Bölgelerin Sağladığı Teşvik ve Avantajlar


Serbest Bölgelerde, ülkelerin ekonomi politikalarına bağlı olarak, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş istisna ve teşvikler tanınmaktadır. Bu bölgeler yabancı sermaye yatırımlarını ve dış ticareti artırmak, yerli üreticilerin dünya piyasalarındaki fiyattan girdi temin etmelerini sağlayarak, uluslar arası rekabet güçlerine katkıda bulunmak, ihracata dönük sanayilerinin gelişmesini teşvik ederek ihracatı artırmak, döviz girişini artırmak, yeni iş imkanları yaratarak istihdam sorununun çözümüne yardımcı olmak, gelişmiş yönetim ve üretim tekniklerinin yurtdışından ülkeye getirilmesi ile ekonomik standartları yükseltmek amacıyla kurulurlar.

Türkiye’de serbest bölgelerde kullanıcı firmalara sağlanan teşvik ve avantajlar başlıklar halinde aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

1. Üretici Kullanıcılar için Vergi Avantajlarından Yararlanma İmkânı
• Üretim konulu Faaliyet Ruhsatı kapsamında faaliyet gösteren serbest bölge kullanıcılarının imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar Gelir veya Kurumlar Vergisinden istisnadır.
• Serbest bölgelerde üretilen ürünlerin FOB bedelinin en az % 85'ini yurtdışına ihraç eden kullanıcıların istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler gelir vergisinden müstesnadır. Bu oran Bakanlar Kurulu tarafından yüzde 50"ye kadar indirilebilir.
• Üretim faaliyetinde bulunan serbest bölge kullanıcılarının, serbest bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemleri ve düzenlenen kağıtları damga vergisi ve harçlardan müstesnadır.
Üretim faaliyeti dışındaki konularda 06/02/2004 tarihinden önce Ruhsat almış olan kullanıcıların Gelir veya Kurumlar Vergisi muafiyeti, Faaliyet Ruhsatı süresi sonuna kadar devam edecektir. 06/02/2004 tarihinden itibaren diğer konularda düzenlenen Faaliyet Ruhsatları kapsamında vergi muafiyet bulunmamaktadır.
2. Orta ve Uzun Vadede Geleceği Planlayabilme İmkânı
• Hazır işyeri kiralayan kiracı-kullanıcı firmalar için 15 yıl,
• Hazır işyeri kiralayan üretici-kiracı-kullanıcı firmalar için 20 yıl,
• Kendi işyerini inşa eden yatırımcı-kullanıcı firmalar için 30 yıl,
• Kendi işyerini inşa eden üretici-yatırımcı-kullanıcı firmalar için 45 yıl,
süreli faaliyet ruhsatı düzenlenmektedir.
Diğer taraftan, yatırımcı kullanıcılara Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve  binalar kiralanabilir veya bunlar üzerinde 49 yıla kadar irtifak hakkı tesis edilebilir.

3. Kâr Transferi İmkânı
Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler, hiç bir izne tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye'ye serbestçe transfer edilebilmektedir.

4. Ticaret Kolaylığı İmkânı
Serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar ihracat rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise ithalat rejimine tabi olup, serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den ihraç fiyatına (KDV’siz) mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz.
Ayrıca, bölgelerde sarf malzemelerinin en kısa sürede teminini sağlayabilmek amacıyla bedeli 5000 ABD Doları veya karşılığı Yeni Türk Lirasını geçmeyen Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.
5. Gümrük Vergisi Prosedüründen Arındırılmış Ticari Faaliyet İmkânı
Serbest bölgeye getirilen Türkiye veya AB menşeli ya da buralarda serbest dolaşımda bulunan malların, serbest dolaşımda bulunma statüsü değişmediğinden, Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere girişinde gümrük vergisi ödenmez. Ayrıca üçüncü ülke menşeli malların serbest bölgeye girişinde ve bu malların Türkiye veya AB üyesi ülkeler dışındaki üçüncü ülkelere gönderilmesi halinde de gümrük vergisi ödenmez. Ancak serbest bölgeden Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere gönderilen serbest dolaşım durumunda olmayan üçüncü ülke menşeli mallar için Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden gümrük vergisi ödenir.
6. AB ve Gümrük Birliği Kriterlerinin Gerektirdiği Serbest Dolaşım Belgelerinin Temini İmkânı 
Serbest bölgeler, “Türkiye-AB Gümrük Birliği”nin parçası sayıldığından, bölgelerden Türkiye veya AB menşeli ürünler ile Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan ürünlerin A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ye gönderilmesi mümkündür. Üçüncü ülke menşeli ürünler ise Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğüne gümrük vergisi ödenerek serbest dolaşıma geçirildikten sonra A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ye gönderilebilir.

 

7. Eşitlik Prensibi
Serbest bölgede sağlanan teşvik ve avantajlardan yerli ve yabancı bütün firmalar eşit olarak yararlanır. İşleticiler ve kullanıcılar, yatırım ve üretim safhalarında Bakanlar Kurulu’nca belirlenecek vergi dışı teşviklerden de yararlandırılabilir.
8. Zaman Kısıtlaması Bulunmaması
Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir.

9. Pazar İhtiyaçlarına ve Şartlarına Göre Serbestçe Belirlenecek Ticari Faaliyet İmkânı 
Gümrük ve kambiyo mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümleri ile üretici işletmelerin talepleri hariç olmak üzere, fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz.
10. Gerçekçi Bir Enflasyon Muhasebesi İmkânı
Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödeme dövizle yapılır
11. Yerli ve Yabancı Tüm Pazarlara Erişim İmkânı
Serbest bölgelerden Türkiye’ye yönelik mal satışına ve serbest bölge ile diğer ülkeler arasında yapılacak ticarete kısıtlama getirilmemiştir. Serbest bölgelerden yurt içine mal satışına, tüketim malları ve riskli mallar dışında, herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir.
12. Azaltılmış Bürokratik Prosedür ve Dinamik İşletme Yönetimi
Başvuru ve faaliyet süresince her türlü bürokrasi en aza indirilmiştir.
Serbest bölgeler özel sektör şirketlerince işletilmektedir.
13. Stratejik Avantaj
Serbest bölgelerimiz, AB ve Orta Doğu pazarlarının yakınında, Akdeniz, Ege ve Karadeniz’deki büyük limanlara, uluslararası havaalanlarına, karayolu ağlarına, kültür, turizm ve eğlence merkezlerine yakın yerlerde kurulmuştur.
14. Her Türlü Ticari ve Sınai Faaliyete Uygun ve Ucuz Altyapı İmkânı
Serbest bölgelerin altyapısı gelişmiş ülkelerdeki benzerleri ile aynı standarttadır.
15. Tedarik Zinciri İmkânlarından Yararlanma Kolaylığı
Serbest bölgeler özellikle ihracata dönük üretim yapan firmalara, ara malı ve hammadde temininde, dünya fiyatları ve şartları ile kesintisiz tedarik imkânları sunmaktadır.

BURSA SERBEST BÖLGESİ

Bursa Serbest Bölgesi Bursa Sanayi ve Ticaret Odasının önderliğinde Bursa Sanayici ve İş adamlarının ortaklığıyla Bursa Serbest Bölge Kurucu ve İşletici A.Ş. olarak 1998 yılında Serbest Bölge kurmak ve işletmek üzere kurulmuştur. Kuruluş amacı Bursa’nın ithalat - ihracat hayatını daha hızlı ve rekabet edilebilir düzeye getirmektir. Tamamen Sanayi Bölgesi planı ile kurulmuş olan Serbest bölge bu doğrultuda 825 dönümlük bir arazide bakanlar kurulunun 2000/538 sayılı sınır kararnamesinin onaylanmasıyla inşaat çalışmalarına başlanarak ve 11 ay gibi kısa sürede tüm altyapısı tamamlanarak Mayıs 2001'de ticari faaliyetine başlamıştır. Faaliyete girdiği günden bu yana Serbest Bölgeler içinde üretime yönelik faaliyet gösteren en büyük Serbest Bölgelerden biri olma hedefine gün ve gün yaklaşmaktadır. 
 Gemlik yakınlarında 825 bin m2’lik alana sahip olan Bursa Serbest Bölgesi’nde, 10 bin m2’lik kapalı depo, 15 adet 200 m2’lik işyeri ünitesi, 20 adet ofis ile hizmet binaları ve çeşitli idari birimler bulunmaktadır. Bölgede ki faaliyet konuları; üretim, ticaret, kiralama, depolama, paketleme, mühendislik, montaj- demontaj , bakım-onarım ve diğerlerinden ibarettir.
Türkiye'nin 19 Serbest Bölgesinden birisi olan Bursa Serbest Bölgesi de Gemlik  ilçesi sınırlarında bulunmaktadır. Bursa Serbest Bölgesinin Gemlik ekonomisi ve istihdamına oldukça önemli bir katkı sağlamaktadır.
Bursa Serbest Bölgesi kurulduğu günden bu yana her zaman en iyisi olmak hedefiyle ticari faaliyetlerine başlamıştır. Bölgemizin bir sanayi devi olan Bursa şehrine yakınlığı ve lokasyon olarak Marmara denizinin en önemli limanlarına açılan kapısı olması durumuyla her gün bu hedefi daha da ileri götürmektedir. Bölgemizin en önemli özeliklerden birisi liman bölgesinin gerisinde hemen üretim yapabilip lojistik kolaylığı sağlamasıdır. 
Bursa Serbest Bölge üretim ağırlıklı bir bölgedir. 2013 yılı itibariyle Bursa Serbest Bölgesinde 111 firma mevcuttur ve 155 firma Faaliyet Ruhsatı almıştır. Sanayi ve Ticaret açısından çok stratejik bir noktada olması dolayısıyla her geçen gün yabancı yatırımcı sayısı artmakta ve Bölge ekonomisine çok büyük bir katkı getirerek istihdamı arttırmaktadır. Bölgede Aralık 2013 itibariyle yaklaşık istihdam 7940 personel civarındadır ve bu sayı her geçen gün artmaktadır.

 Serbest Bölgenin tüm altyapısı tam bir Organize Sanayi düşüncesiyle doğalgazından telefon hatlarına kadar eksiksiz olarak tamamlanarak üretim yapacak sanayici ve tüccarlarımız için uygun şekilde parselasyonu yapılmıştır. Her parsel kendi içinde ayrı olarak her türlü altyapıya sahiptir. Bursa Serbest Bölgesi kurulduğu günden bu yana her zaman en iyisi olmak hedefiyle ticari faaliyetlerine başlamıştır.

 Bölge Türkiye'deki Serbest Bölgeler arasında kendi arazisine sahip olan bölgelerdendir. Bu sebepten dolayı firmalar bölgemizde arazi satın alabilmekte ve faaliyetlerine sahip oldukları arazi üzerinde yapabilmektedir.

 Bölgede 2001 yılında ticari faaliyete geçtiğinden beri ticaret hacmini her sene katlayarak artırmaya devam etmektedir. Bölgede faaliyette bulunan firmalar kesinlikle kaliteli istihdam sorunu yaşamadan personel bulabilmekte olup bu da bölgenin üretim yönün artmasında büyük önem arz etmektedir.

Serbest bölgelerin ülke ekonomisine sağladığı en büyük katkı ihracatın arttırılması açısındandır. Serbest bölgelerde bulunan yerli ve yabancı üretici ve ihracatçı firmaların, hammadde veya yarı mamul ya da mamul mal ihtiyacını ana ülkeden karşılamaları durumunda, serbest bölgeye ana ülkeden mal girişi ihracat sayılacağından, ülkenin ihracat hacmi genişleyecektir.

Gelişmekte olan ülkelerin en önemli sosyal ve ekonomik sorunlarından biri olan işsizliğe karşı alınacak tedbirlerin başında yatırımın ve üretimin arttırılması gelmektedir. Serbest bölgelerde yapılacak yatırımlar işgücüne olan talebi arttıracak ve bu sayede işsizliği azaltacaktır. Dolayısıyla serbest bölgeler yarattıkları yeni istihdam olanakları sayesinde ekonomiye büyük katkı sağlayacaktır.

Serbest bölgeler ülkenin istihdam sorununa direkt katkıda bulunmanın yanı sıra, dolaylı olarak da katkıda bulunmaktadır. Örneğin, serbest bölgelerin bölge gerisinden çeşitli girdi talepleri, serbest bölgelerde çalışan yerli ve yabancı personelin gıda, giyim, eğlence gibi çeşitli talepleri serbest bölge gerisini devamlı olarak besler. Bu sayede serbest bölge gerisinde de işgücü talebinde bir artma olabilir.

OCAK-ARALIK 2013 İTİBARİYLE BURSA SERBEST BÖLGE İSTATİSTİKLERİ

Bursa Serbest Bölge , Türkiye’deki serbest bölgeler arasında ticaret hacmi bakımından 5. Sıradadır.
Bursa Serbest Bölge Aralık 2013 itibariyle firma sayısı 111 dir. Faaliyet ruhsatı sayısı ise 155 dir.

Türkiye’den Bursa Serbest Bölgeye giren malların toplam değeri             282.865.929  $ 
Bursa Serbest Bölgeden Türkiye’ye giren malların toplam  değeri            148.594.000  $ 
Yurt dışından Bursa Serbest Bölgeye giren malların toplam değeri          536.996.315  $
Bursa Serbest Bölgeden yurt dışına çıkan malların toplam değeri            938.833.268  $
Toplam ticaret hacmi                                                                                      1.907.289.512   $
Yaklaşık olarak ithal girdi oranı % 75 dir.

Gemlik Gümrük Müdürlüğü tarafından 2013 yılı sonu itibari ile toplam 7.963.926.738,00 $ lık  ithalat gerçekleşmiştir. Fakat bu oran geçtiğimiz yıla oranla % 3 gibi bir azalma göstermiştir. İthali yapılan eşyalar arasında başlıca; demir çelik ürünü, plastik ve kauçuk hammaddesi, kimyevi madde, otomobil aksamı, iplik, rulo saç vb.
İhracat verilerine baktığımızda ise Gemlik geçtiğimiz yıla oranla %1 azalma ile toplam 9.391.401.103,00$ lık bir hacim görülmektedir. İhraç edilen eşyalar arasında ise Binek oto, makine ve aksamı, demir çelik ürünü, hayvansal ürünler, iplik, muhtelif boru, çelik çubuk, çelik kütük, seramik, fındık, muhtelif gıda ve konserve gibi ürünler bulunmaktadır. En fazla ihracat yapılan 10 gümrük idaresi arasında Gemlik Gümrük Müdürlüğü 5.sıradadır.

     İLETİŞİM

SERBEST BÖLGE FİRMALARI İLETİŞİM BİLGİLERİ  

ADRES : Hisar mevkii Liman yolu Gemlik/BURSA
TEL : 90 224 524 86 89 - 90 - 91 
FAX : 90 224 524 86 87- 88

BUSEB Uydu Görüntüsü